Port Elbląg jest największym portem Zalewu Wiślanego. Położony jest nad rzeką Elbląg w odległości 6 km od jej ujścia do Zalewu Wiślanego, który zaliczany jest do kategorii wewnętrznych wód morskich. Zalew Wiślany jest oddzielony od Zatoki Gdańskiej Mierzeją Wiślaną. W północno-wschodniej części zalewu znajduje się Gardziel Piławska nazywana cieśniną Piławską. Jest to naturalne połączenie morskie portu w Elblągu z Morzem Bałtyckim.

W tym miejscu bierze swój początek tor wodny, który rozwidla się w kierunku wschodnim na linii Bałtijsk - Kaliningrad, o długości 32 km oraz w kierunku wschodnim na linii Bałtijsk – ujście rzeki Szkarpawy o długości 68 km. Urząd Morski w Gdyni doprowadził do stanu eksploatacji tor wodny wzdłuż zalewu dbając szczególnie o odgałęzienia w kierunku Krynicy Morskiej, Tolkmicka i Fromborka, pogłębiono także tor podejściowy do portu Elbląg do 2,7m. Prace te były i są prowadzone w związku z żeglugą „białej floty” na linii Elbląg – Frombork – Krynica Morska  oraz jednostek rybackich i jachtów.

W Elblągu bierze także swój początek Kanał Elbląski (129 km), unikatowy w świecie zabytek techniki, będący atrakcją turystyczną. Port Elbląg jest portem regionalnym obsługującym zalewową i bałtycką żeglugę przybrzeżną towarową i pasażersko-turystyczną.

14 listopada 2007 roku Rada Ministrów zdecydowała o wykonaniu kanału żeglownego przez Mierzeję Wiślaną i pogłębieniu toru wodnego łączącego Bałtyk z Portem Elbląg, tak aby do portu mogły zawijać statki o zanurzeniu do 4 metrów i ładowności do 3500 ton. Ta decyzja otwiera nowy etap rozwoju Elbląga jako portu pełnomorskiego. Aby sprostać nowym wyzwaniom, a równocześnie spełnić żądania Gdańska zaniepokojonego pojawieniem się konkurencji w swym bezpośrednim sąsiedztwie, Zarząd Portu Morskiego zdecydował o specjalizowaniu się nowego pełnomorskiego Portu Elbląg w obsłudze ładunków tranzytowych z obszaru Białorusi, Ukrainy i Słowacji, a także zaplecza Północno-Wschodniej Polski. Konsekwencją tej dyzyzji jest inicjatywa "Bałtycka Ukraina - Bałtycka Słowacja", zapoczątkowana przez Elbląg jesienią 2007 roku.

TERMINAL TOWAROWY

1. Podstawowe parametry techniczne terminalu

     Powierzchnia ogółem – 5,0 ha, w tym powierzchnia składowania 3,1 ha,

    *      Nabrzeże: długość nabrzeża wynosi 196 m. W połowie długości znajduje się rampa o szerokości 12 m do obsługi statków RO-RO. Przy nabrzeżu można obsługiwać jednocześnie dwa statki. Parametry maksymalne statków - barek: długość 85,0 m, szerokość 15,0 m, zanurzenie 2,30 m, ładowność do 1500 ton. Nabrzeże jest wyposażone w uniwersalny punkt poboru energii 430/230V, dwa punkty poboru wody dla cumujących statków oraz punkt poboru wody dla celów przemysłowych

    *      Plac składowy kontenerów (20 i 40 stopowych). Pojemność jednowarstwowa 100 sztuk. Istnieje możliwość składowania kontenerów chłodniczych. Na placu składowym mogą być ponadto składowane i montowane konstrukcje ponad gabarytowe przygotowane do transportu wodnego. Maksymalne obciążenie nawierzchni – 5 t/m2.

    *      Zasobnia na ładunki sypkie: Wymiary 40,0 x 107,0 m, służy do przechowywania ładunków sypkich (węgiel, materiały budowlane itp.). Zasobnia składa się z trzech sekcji o pojemności: I - 7.600 ton, II - 4.300. ton, III - 4.400 ton.

    *      Magazyn. Hala jednonawowa o powierzchni 1440 m2. przeznaczona do składowania drobnicy w paletach, pakietach lub w sztaplach. Wysokość składowania do 5 m. Pojemność magazynu wynosi 3.300 ton.

    *  Wiata jednonawowa o powierzchni użytkowej 1440 m2 służy do składowania ładunków drobnicowych, sprzętu przeładunkowego, pustych palet itp. Pojemność 3.200 ton.

2. Przewidywana struktura ładunków i rocznych możliwości przeładunkowych

    * Masowe (węgiel, materiały budowlane, piasek, tłuczeń) – 600 tys. ton

    * Drobnica (w tym skonteneryzowana i spakietyzowana) konwencjonalna (worki, skrzynie itp.) 150 tys. ton

    * Kontenery 20 i 40 stopowe

    * Sztuki ciężkie (z możliwością montażu na terminalu)

Kierunki transportu wodnego: porty Obwodu Kaliningradzkiego, (Kaliningrad, Bałtijsk, Swietłyj), porty polskie, Litwa, Łotwa, Estonia, Skandynawia i Europa Zachodnia. Terminal posiada całodobowy dozór i monitoring.

3. Działalności towarzyszące:

Na terenie terminalu może być organizowana działalność pomocnicza i usługowa m. in. składowanie, sortowanie, uszlachetnianie, konfekcjonowanie, formowanie i rozformowywanie kontenerów, magazynowanie oraz mogą być organizowane składy celne, chłodnie, miejsca postoju w tranzycie itp. W bezpośrednim sąsiedztwie terminalu znajduje się hotel klasy turystycznej „WODNIK” (28 miejsc noclegowych).

ERMINAL PASAŻERSKO-PROMOWY Z PUNKTEM ODPRAW GRANICZNYCH

(Oferta od roku 2006)

Terminal posiada możliwość pełnej obsługi granicznej pasażerów i jednostek żeglugi międzynarodowej:

    * promów pasażerskich i pasażersko – samochodowych (samochody osobowe i dostawcze)

    * statków pasażerskich

    * jednostek portowych.

Jednorazowo może być odprawionych 200 osób oraz 30 samochodów osobowych. Maksymalne parametry jednostek pływających: długość 65 m, szerokość 12 m, zanurzenie 2,5 m.

Rzędna krawędzi pochylni (miejsca dobijania promu +0,6 m n.p.m.). Szerokość wjazdu/zjazdu na prom – 10 m.

W pobliżu terminalu przebiega linia tramwajowa i autobusowa komunikacji miejskiej oraz PKP.

Kierunki pasażerskiej żeglugi międzynarodowej po wykonaniu kanału żeglownego przez Mierzeję Wiślaną i pogłębieniu toru wodnego do 5 m:

Elbląg – Kaliningrad

Elbląg – Bałtijsk

Elbląg - Liepaja

W żegludze krajowej obsługa rejsów z/do:

    * Portów nadzalewowych (Frombork, Tolkmicko, Krynica Morska, Kąty Rybackie)

    * Portów aglomeracji gdańskiej i Półwyspu Helskiego

    * Jezior mazurskich (Kanał Elbląski)

Port Elbląg może odegrać istotną rolę w zapewnieniu sprawnej obsługi logistycznej Mistrzostw Europy w piłce nożnej EURO-2012 w Gdańsku. W przypadku ukończenia budowy kanału żeglownego przez Mierzeję Wiślaną przed wiosną 2012 roku, Elbląg stanowić będzie zaplecze dla aglomeracji trójmiejskiej, a połączenia promowe Elbląg - Gdańsk Nowy Port i Gdynia - Frombork zapewnią odciążenie zakorkowanej trasy dojazdowej do aglomeracji Trójmiejskiej. Planowa realizacja inwestycji w kanał żeglowny przez Mierzeję Wiślaną przyczyni się tym samym do poprawy stanu środowiska naturalnego regionu i zapewni lepszy dostęp z Trójmiasta do atrakcyjnych turystycznie miejscowości: Fromborka, Krynicy Morskiej i jezior zachodniomazurskich.

Na terminalu istnieje możliwość zaopatrzenia się w wodę oraz odbiór ścieków i odpadów komunalnych.

Historia portu

Morskie tradycje Elbląga sięgają najstarszej przeszłości tego miasta. Początkowo pomyślność Elbląga związana była z rozwojem handlu morskiego w strefie hanzeatyckiej. Obejmowała ona obszar w basenie Bałtyku i Morza Północnego. Wymiana handlowa z krajami należącymi do Hanzy przekraczały 90% globalnych obrotów.

Z racji swego położenia nad rzeką Elbląg, mającą połączenie z Wisłą Elbląg był obok Gdańska głównym portem morskim dla ziem polskich. Był też jednym z ośrodków polityki morskiej królów polskich.

W okresie rządów pruskich i niemieckich (1772 – 1945) rozwinął się w Elblągu przemysł stoczniowy. W roku 1837 powstały Zakłady Schichau, które z biegiem lat przekształciły się w największy koncern w Prusach Wschodnich. W roku 1900 firma zatrudniała 3 000 pracowników. Produkowano m.in. maszyny parowe, lokomotywy, statki specjalne, handlowe i wojenne, głównie torpedowce i łodzie podwodne dla Kriegsmarine i na eksport. Odbiorcami było 13 państw, głównie europejskich oraz Chin, Japonia, Argentyna, Brazylia i USA.

W mieście funkcjonował również duży zakład Komnicka, produkujący samochody ciężarowe.

W okresie międzywojennym wzrost znaczenia elbląskiego portu nastąpił w latach 30 – tych. Największy obrót odnotowano w 1936r – pół mln ton. Przez port eksportowano: węgiel, koks, żelazo, pasze, mat. budowlane, nawozy; importowano: zboże, mąkę, tytoń, elementy maszyn. Było to wynikiem poprawy koniunktury gospodarczej i nakręcania przez III Rzeszę spirali zbrojeń.

Podczas II wojny światowej w stoczni Schichau intensywnie produkowano łodzie podwodne, łodzie torpedowe i inne.

Łącznie w latach 1885-1945 we wszystkich zakładach Schichau wyprodukowano 1 634 statków różnych typów.

W roku 1945 Elbląg powrócił do Polski. Splot wielu czynników sprawił, że miasto pomimo prób tuż po wojnie i w latach 60 nie mogło powrócić do swojej dawnej roli portu morskiego. Ignorowanie przez ZSRR układu z Polską z 1945 roku, który gwarantował polskim statkom żeglugę przez rosyjską część Zalewu i Cieśninę Pilawską, wyeliminowało port z wymiany międzynarodowej. Żaden z Polskich portów nie był w takiej sytuacji.

W wyniku zmiany sytuacji politycznej, restrukturyzacji gospodarki oraz działań samorządu powstały warunki do zmiany tego stanu rzeczy.

Na przestrzeni lat 90 – tych miasto podjęło działania mające na celu reaktywowanie elbląskiego portu. Uaktualniono granice portu, utworzono morskie przejście graniczne, w którym funkcjonują wszystkie placówki niezbędne do obsługi ruchu towarowego i pasażerskiego. W porcie funkcjonuje: Straż Graniczna, Urząd Celny, Kapitanat Portu, Zarząd Portu. Od 1993 roku nastąpiło ożywienia przewozów towarowych i pasażerskich.

14 listopada 2007 roku Rada Ministrów zdecydowała o zbudowaniu kanału żeglownego przez Mierzeję Wiślaną i pogłębieniu toru wodnego łączącego Bałtyk z Portem Elbląg. Ta historyczna decyzja otwiera nowy etap rozwoju Elbląga jako niszowego portu pełnomorskiego, specjalizującego się w obsłudze ładunków tranzytowych z obszaru Zachodniej Ukrainy, Słowacji i Obwodu Grodzieńskiego Białorusi.

Turystyka

Elbląski port jest początkiem dróg wodnych do miejscowości turystycznych i wczasowych leżących nad Zalewem Wiślanym oraz na pojezierze Iławskie.Wpływając do Elbląga żeglarze mają możliwość zacumowania jachtów w głównych miejscach (basen jachtowy 'Bryza', 'Wodnik', Bulwar Zygmunta, przystań PTTK i inne)

W sezonie żeglugowym wodoloty odbywają rejsy do Krynicy Morskiej i Kaliningradu. Utrzymywana jest ponadto żegluga pomiędzy portami nadzalewowymi (Krynica - Frombork). Łącznie w ciągu roku przewozi

się ok. 120 tys. pasażerów.

Statki "białej floty" oraz żeglarze pływają szlakiem wodnym Elbląg - Ostróda o długości 127,5km. Jednostki pokonują około 100m wzniesienia terenu poprzez system śluz i pochylni. Kanał Ostródzko-Elbląski jest atrakcją turystyczną na skalę europejską.

Port posiada tereny pod inwestycje związane z turystyką wodną (hotele, gastronomia, biura turystyczne itp.). Główny obszar stanowi Wyspa Spichrzów oraz prawostronny brzeg rzeki w północnej części portu. Tereny o łącznej powierzchni 60ha są przeznaczone na ten cel.

W samym Elblągu proponujemy zwiedzić obszar Starego Miasta z historycznym układem urbanistycznym zespołu dawnego zamku i podzamcza, zespołem zrekonstruowanych kamieniczek miejskich, Galerię EL, Katedrę Św. Mikołaja i Bramę Targową. Rozbudowana sieć rzeczna jest ulubionym miejscem wędkarzy. Kilka stadnin położonych w okolicach miasta oferuje przejażdżki konne. Coraz większą popularnością cieszy się turystyka rowerowa po Wysoczyźnie Elbląskiej z Parkiem Krajobrazowym.

Dogodne warunki do wypoczynku znajdują amatorzy kąpieli morskich i słonecznych na Mierzei Wiślanej. W lecie szczególną popularnością cieszą się plaże w Krynicy Morskiej, Stegnie, Kątach Rybackich, Sztutowie. Dużą atrakcją są rejsy statkiem po Zalewie Wiślanym.

Dużą atrakcją turystyczną będzie planowany Kanał Żeglowny przez Mierzeję Wiślaną - przykład nowoczesnej i przyjaznej środowisku inwestycji hydrotechnicznej. Dzięki otwarciu kanału powstaną nowe produkty turystyczne, m. in. tramwaje wodne łączące Elbląg i Frombork z portami Trójmiasta i Półwyspu Helskiego. Planowane jest również uruchomienie połączenia promowego Elbląga z Liepają. Otwarcie kanału umożliwi również bezpośredni dostęp Zalewu Wiślanego i Kanału Ostródzko-Mazurskiego dla żeglarzy jachtów morskich, przybywających na te akweny bezpośrednio od strony Zatoki Gdańskiej.

Źródło: www.port.elblag.pl